www.iskilipliyiz.com

Video Galeri
Foto Galeri
Web Mobil
Bu yazı 1656 kez okundu.
Yazının Tarihi :   06 Ekim 2020 - 22:50:07

İSKİLİPLİLERE MEKTUP

Büyüt
Küçült
İSKİLİPLİLERE

Hasan Ali KALAYOĞLU

İskilipten birootdan(1) gittiniz. Bidinnak(2) haberinizi alamadık. Husalanıyoruz(3). Mektup yazmaya gezek(4)  gelmedi elleem(5).

Bıldırki(6) feşel(7) göbellerin(8) çılpuklukları(9) daha cibeli(10) cırtlamuklaştı(11). Fazla şinnetmemek(12) gerek. Girellikteki(13) kenefü(14), mahrama(15), cember(16), güdü(17) ve zendücü(18) biciğe(19) yığmıştık. Başı donbak(20) birisi tebelleş oldu(21). Kapının ırık(22) olduğu zaman mitilleri(23) bile alıp iyi ve yolaklı(24) bir iş yaptığını sanıp tüymüş(25). Medinede(26), çiinnikte(27), terecede(28) ve şerbetlikteki(29) öteberiyi(30) devinletememiş(31). Çuvallığı(32), ılgıdırı(33), eleceği(34), kendürüğü(35) yüklüğe(36) yığdık.

Gönderdiğiniz tavuğa kelikten(37) pına(38) takmıştım. Pinnikten(39) kaçmış, zunnuğa(40) sıkışıp ölmüş, yır yır kokmuş(41). Bu yıl fazla kış oldu. Pörekler(42), çörtlenler(43) dondu. Buyduk(44). Zükkem(45), salım(46) olanlar çok. Giravu(47) günü boştum. Mayşalamaya(48) kemüreyi(49) yıktım, su sıyırdıyordum(50).

Meyvaların üğmeklerini(51) yere indirmişler, birisi tebelleş olmuş(21), yakaladım, örseledim(52). Zırıncadı(53). Baktım zıaracak(54), beni mesimiyor(55). Yılmanuk(56) sopayı buruk bacağına vurunca zeklenmeye(57) başladı. Bilirsinizki benim pirim, budağım yoktur(58).

-Lan göbel bağırdağını(59) ben mi çektim, edeni bilmiyor musun? deyip bağırınca arkası cehrilik(60) duvarı gibi geçti. Seyirttim(61) tuttum. Duluğu sirkeli(62)  bir karı çıktı kökünden(63) herifimi döğdürmem dedi. Düşenbe(64), Deri(65) günleri uğraştık. Bu işlerden kekrem döndü(66), mıkkım sıyrıldı(67), iyi ki ipimizi eğerdik(68). İstediklerinizi hüvehü(69) gönderiyorum. Eldes(70) biraz kavutla(71) urubu(72) ivitleyip(73) kendim getireceğim. Dolma yemeğe goraf goraf(74) geleceğiz. Biliyoruz dolmalar bizsiz ümüğünüzden(75) geçmez. 

Sağlıkla kalın…

Derleyen: İbrahim KESTEK

Yukarıdaki mektup, İskilipte uzun yıllar Halk Eğitim Müdürlüğü yapmış olan İbrahim Kestek öğretmen tarafından 1960lı yıllarda kaleme alınmış özgün bir metindir. Mektupta, o yılların İskilip ağzının yansıtılmasına özen gösterilirken, şive farklılıkları görmezlikten gelinmiştir. Biz de derlemenin bu yazılış yöntemine aynen uyuyor ve yalnızca İskilip Ağzı ile ilgili özgün sözcüklerin güncel anlamlarını veriyoruz.

AÇIKLAMALAR:

NOT: Sözcüklerin yalnızca mektupta kullanılan anlamlarına yer verilmiştir. Bazı sözcüklerin mektuptakinden farklı anlamları da vardır.

1. birootdan: ansızın, birdenbire

2. Bidinnak: azıcık, çok az

3. Husalanıyoruz: endişeleniyoruz

4. gezek: sıra

5. elleem: herhalde

6. Bıldırki: geçen yılki

7. feşel: haylaz, yaramaz

8. göbellerin: çocukların

9. çılpuklukları: şımarıklıkları

10. cibeli: daha çok

11. cırtlamuklaştı: yüzsüzleşti

12. şinnetmemek: şımartmamak

13. Girellikteki: İç kilerdeki

14. kenefü: Kenevirden dokunan kumaş.

15. mahrama: Ev tezgâhında dokunan mendil.

16. cember: Bele kadar inen el dokuması başörtüsü.

17. güdü: Keşkek pişirilen en küçük çömlek.

18. zendücü: küçük çömleği

19. biciğe: köşeye

20. donbak: başı açık

21. tebelleş olmak: Musallat olmak, üzerine düşmek.

22. ırık: hafif açık, aralık

23. mitil: Yorgan içi yapılan eski bez malzeme.

24. yolaklı: başarılı, işe yarar

25. tüymüş: kaçmış

26. medine: Oda içi ocaklığının yanındaki raflar.

27. çiinnik: Ocaklık yanında maşa ve bulaşık bezi konulan çıkıntı, basamak.

28. terece: Yüklük denilen yatak koyma yerinin kenarındaki raf.

29. şerbetlik: Oda içi ocaklık üstündeki lamba, kibrit, vb. konulan küçük dar raf.

30. öteberi: Gerekli malzemelerin tümü.

31. devinletememiş: kımıldatamamış

32. çuvallık: Ev içi dokuma tezgâhı.

33. ılgıdır: İpliği çile yapmaya yarayan iki ucu çengelli tahta araç.

34. elecek: İplik bükülen çıkrığın el tutma yeri.

35. kendürük: Yufka ekmeği yapılırken üzerinde un elenen deri yaygı.

36. yüklük: Eski evlerin odalarında, altı gusülhane ve odunluk; üstü ise yatak koyma         yeri olarak kullanılan önü açık dolap.

37. kelik: Eskiden çocukların giydiği, üstü açık görünümlü bir tür deri ayakkabı.

38. pına: Kümes hayvanlarının kaçmaması ve birbirine karıştırılmaması için ayağına      bağlanan bez, eski ayakkabı gibi işaret.

39. pinnik: kümes

40. zunnuk: Küçük yapay su tüneli.

41. yır yır kokmak: Çok kötü koku yaymak.

42. pörek: Topraktan yapılıp pişirilerek kullanılan su borusu.

43. çörtlen: Suyun sürekli aktığı kır çeşmelerinde, çeşme yerine takılan boru.

44. buyduk: çok üşüdük

45. zükkem: grip

46. salım: nezle

47. Giravu: Pazar günü

48. mayşalama: Bahçede bir ürün için ayrılmış kenarları tonç denilen sınırla   yükseltilmiş yer.

49. kemüre: Büyükbaş hayvan gübresinin kurusu.

50. su sıyırtma: Suyu, sulanması gereken yere kendi halinde akıtma.

51. üğmek: Ağaçta, meyvenin toplu olarak bağlı durduğu yer.

52. örseledim: hırpaladım

53. zırıncamak: Sırnaşmak, ısrar etmek.

54. zıarmak, zığarmak: Karşı gelmek, itiraz etmek.

55. mesimemek: Önemsememek, itibar etmemek.

56. yılmanuk: Düzgün, yarayışlı.

57. zeklenmek: Karşıdakinin yaptıklarını aynen tekrarlamak, taklit etmek.

58. piri budağı olmamak: Ne yapacağı belli olmamak, güvenilmez olmak. 

59. bağırdak: Bebeğin beşikten düşmemesi için üstünden bağlanılan kumaş bağ.

60. cehrilik: Cehri denilen bir tür çalının yetiştiği alan.

61. seyirtmek, seğertmek: Koşmak.

62. duluğu sirkeli: Asık suratlı.

63. kökünden: asla

64. Düşenbe: Pazartesi

65. Deri: Salı

66. kekre(si) dönmek: Bıkkınlık gelmek.

67: mıkkı(mıtkı) sıyrılmak: Olumlu düşüncesi olumsuza dönmek.

68. ipini eğermek: İşini yoluna koymuş olmak, ihtiyacı kalmamak.

69. hüvehü: Tamamen, peşi peşine, ucu ucuna.

70. eldes: pardon

71. kavut: Armut ya da ahlat kurusunun öğütülerek un haline getirilmişi.

72. urup: Ham üzümün ya da Yonis eriğinin ezilip kaynatılmasıyla yapılan ve      yemeklerin üzerine limon yerine dökülen çok ekşi sıvı.

73. ivitlemek: Seçip ayıklamak.

74. goraf goraf: Kalabalık gruplar halinde.

75. ümük: boğaz.

NOT 1: Bu yazı, Çorum Belediyesi tarafından dört ayda bir çıkarılan kültür-sanat-edebiyat dergisi “Şehir Defterinin 3. sayısında da yayımlanmıştır.

NOT 2: İskilip ağzı ile ilgili yukarıdakiler gibi sadece bize ait binlerce sözcüğü uzun yıllar içinde derleyerek toplamı 1000 sayfayı aşkın iki ciltlik bir sözlük olarak hazırladım ve 2 yıldır basılmayı bekliyor. Bu konuda belediyemizin ya da iş adamlarımızın destekleyici olarak bu eseri İskilipimize kazandırması en büyük hayalim. Çünkü böyle bir eser parayla satılamaz, ücretsiz dağıtılır.O nedenle de sponsor desteği olması gerekir. Desteklerinizi bekliyorum.

 

 

 

Sayfayı Yazdır
Print Friendly / PDF
Sosyal Paylaşım
Google
İsim Soyisim :
E-Mail :
UYARI : Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve tamamı büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır. Ayrıca suç teşkil edecek hakaret içerikli yorumlar hakkında muhatapları tarafından dava açılabilmektedir.
Uyarı
Güvenlik kodu :
Bu habere ilk yorumu siz yapın.
YAZARA AİT DİĞER YAZILAR



Son Yorumlar
Ahmet Deniz İstambul
Sevgili kardeşime başarılar dilerim
Foother
SOSYAL MEDYA
Facebook Twitter RSS Sitemap
"www.iskilipliyiz.com | http://www.iskilipliyiz.com/"   Tum Hakları Saklıdır. © 2019 - 2020