www.iskilipliyiz.com

Video Galeri
Foto Galeri
Web Mobil
Bu yazı 132 kez okundu.
Yazının Tarihi :   24 Haziran 2020 - 23:29:45

İskilip’te 1730 Yılında Meydana Gelen Deprem Felaketi Ve Şair Abdi

Büyüt
Küçült
İskilip’te 1730 Yılında Meydana Gelen Deprem Felaketi Ve  Şair

Mursel Sumer

12 Haziran 1730 (26 Zilkade 1142) Pazartesi günü İskilipte büyük bir deprem felaketi yaşanmıştır. Bu felaketi Abdi isimli bir kişinin yazmış olduğu 33 beyitlik bir şiirden ayrıntılı bir şekilde öğreniyoruz. Hüseyin Kuyumcuya ait bir cönk içerisinde bulunan ve Hamdi Ertekin tarafından okunarak yeni harflere çevrilen şiirde İskilipte meydana gelen zelzele ile ilgili geniş bilgiler verilmektedir.33 beyitten meydana gelen şiirde deprem sonucunda camiler, mescitler, dükkânlar ve saray gibi evlerin yıkıldığı, 600 kadar kişinin yıkılan binaların altında kalarak vefat ettiği anlatılmaktadır.

 

Şiirde deprem dışında o yıl içinde meydana gelen çekirge felaketi, dolu afeti ve güneş tutulması gibi tabiat olaylarına da yer verilmiştir.

 

İSKİLİPTE TARİHİ ZELZELE (Bazı beyitler)

 

Gel imdi edem cânâ, olupdur bir azim zilzal

 

Yıkıldı İskilip şehri, harap oldu imârâtı

 

Cevamiler, mesacidler, dekâkin, saray, evler

 

Bozuldu münhedim oldu, ki kalmadı nizamatı

 

Kani sıbyan nisvanlar mevte erdi gelin kızlar

 

Karardı hep güzel yüzler bulunmadı vücudâtı

 

Perişan oldu ahali, dağıldı köye, sahraya

 

Kamusu cerge altında tutmuşlardır mekânâtı

 

Muhakkaktır nice günler kalıp mevtâ türap içre

 

Nice günler gaip oldular, görülmedi binâyâtı.

 

Bu şiiri şöyle sadeleştirebiliriz:

 

Gelin ey canlar,size İskilipi harap eden büyük bir depremi haber vereyim,

 

Cami, mescit, dükkân, saray, ev hepsi yıkılıp düzeni bozuldu.

 

Çocuk, kadın, gelin ve kızlar yıkıntı altında ölerek, güzel gözleri kararıp soldu.

 

Halk, perişan oldu, köy ve sahraya dağılarak cerge altında yaşamak zorunda kaldı

 

Ölüler nice günler toprak altında kaldı. Günlerce yerleri bulunamadı.

 

Depremde kaybedilen insan sayısı:

 

(Başka bir beyitten de ölü sayısı toplamının 600 kadar olduğunu anlıyoruz.)

 

Ölen mevtaları saymak mübarradırın için

 

Ki altı yüz kadar oldu budur zannı kemanatı

 

Çekirge Felaketi

 

1730 yılında, depremden başka bir de çekirge felaketi yaşanmış ekili arazilerde bulunan mahsul çekirgeler tarafından telef edilmiştir.

 

Sene-i sabık içinde gelip dur bir çekirge kim

 

Ki ekil edüp gomadı hiç hububatı nebatatı

 

Zuhur etti bi emrillahi garanında bazısında kim

 

Ne kim varsa telef etti rutubatı yubusatı

 

Güneş tutulması:

 

Aynı yıl bir de Güneş tutulması olayı olmuştur. Deprem dolayısıyla korku içinde yaşayan halkın bir de güneş tutulması olayıyla karşlaşmasının onları nasıl tetirgin edebildiğini anlamak zor değildir.

 

Husufi şems olup bir gün acayipler zuhur etti

 

Garardı büsbütün âlem bilinmedi tuluatı

 

Dolu felaketi ve mahsulün mahvolması:

 

Felaket bu kadarla da bitmemiş, bunların üzerine bir de her biri yüzer dirhem gelen (300 gramdan fazla) dolu olayı yaşanmıştır. Ekili yerler dolu yağışıyla mahvolmuştur.

 

Alttaki ikinci beyitten de olayın 1142 yılı zilkade ayının 26. düşenbe günü olduğunu öğreniyoruz.

 

Bu tarih miladi takvime gore 12 Haziran 1730 pazartesi gününe denk gelmektedir.

 

Bu esnayı niçin içe belalar nazil oldu hem

 

Yüzer dirhem dolu yağdı helak etti hububatı

 

Sene bin yüz kırk iki zilkade mah. İçinde

 

Yirmi altıncı düşenbe oldu bunun bidayatı

 

Ki yoktur çaresi yüzüm yere sürsemde

 

Umar Abdi hudasına kim vere ecri mekanatı

 

Yararlanılan kaynaklar:

 

1) Abdinin tarihi zelzele ile ilgili 33 beyitlik şiiri.

 

2) A. Hamdi Ertekin. Zengin Tarih Kenti İskilip. İskilip Belediyesi Kültür Hizmetidir. Şubat 2012

 

3) Ali Kılcı. Abdi ve şiiriyle ilgili olup Facebook‘ta yayınlanan yazı.

Sayfayı Yazdır
Print Friendly / PDF
Sosyal Paylaşım
Google
İsim Soyisim :
E-Mail :
UYARI : Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve tamamı büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır. Ayrıca suç teşkil edecek hakaret içerikli yorumlar hakkında muhatapları tarafından dava açılabilmektedir.
Uyarı
Güvenlik kodu :
Bu habere ilk yorumu siz yapın.
YAZARA AİT DİĞER YAZILAR



Son Yorumlar
Mürsel Sümer
Şu Finliler de emme cimriymiş. Bi de bizimle uzagdan akraba olucaklar
Foother
SOSYAL MEDYA
Facebook Twitter RSS Sitemap
"www.iskilipliyiz.com | http://www.iskilipliyiz.com/"   Tum Hakları Saklıdır. © 2019 - 2020