www.iskilipliyiz.com

Video Galeri
Foto Galeri
Web Mobil
Bu yazı 320 kez okundu.
Yazının Tarihi :   11 Temmuz 2019 - 14:43:34

İSKİLİP’TE ESKİ GÜN ADLARI VE ANLAMLARI

Büyüt
Küçült
İSKİLİP’TE ESKİ GÜN ADLARI VE

Mursel Sumer

İSKİLİP’TE ESKİ GÜN ADLARI VE ANLAMLARI

 

Eskiden İskilip’te halk ağzında söylenen mahalli gün adları ile günümüz Türkiye’sinde söylenen haftanın gün adları arasında büyük farklılıklar vardır. Gün isimleri arasındaki bu farklılığın nedeni ve bu isimlerin ne anlama geldiği zaman zaman bazı İskilipli araştırmacılar tarafından incelenerek hem yazılı basında hem de internet ortamında yayınlanmıştı. Biz bu yazımızda konuya biraz daha derinlik kazandırarak incelemelerimiz sonunda eriştiğimiz bazı bilgileri okuyucularımızla paylaşmak istiyoruz.

Kimilerince İskilip ve çevresine özgü olduğu sanılan gün isimleri aşağıdaki çizelgede de görüleceği gibi sadece İskilip ve köylerinde söylenmiş olmayıp biraz değişik şekliyle de olsa Anadolu’nun pek çok yerinde yaygın bir şekilde kullanılmıştır.

 

İskilipte Eskiden Kullanılan Haftanın Günleri Ve Anlamları:

 

Düşembe : Farsça “dü-iki” “şenbih-gün” demektir. Bu isim halen Farsçada kullanılmakta olan “düşenbih” kelimesinden gelmekte olup anlamı ikinci gün demektir..Günümüz Türkçesindeki karşılığı “pazartes”idir.

Deri : Deri gününün anlamı ve nereden geldiği tam olarak bilinmemektedir. Deri günü aynen “bazar” günü gibi haftanın değişik günlerine ad olmuştur. Meselâ deri günü Çankırıda “çarşamba”; Boyabat, Tosya, Osmancık ve Eflânide “pazar”; İskilipte “salı”; Borda “pazartesi” günüdür. Bu günleri incelediğimizde karşılaştığımız ortak nokta birkaç istisna hariç “deri” gününün alışveriş pazarı kurulan gün olan “ pazar” gününden bir gün önce gelmesi ve o gün o şehirde aynı zamanda hayvan pazarının kurulduğu gün olmasıdır. Bu yüzden kelimenin hayvan pazarıyla veya hayvan derisi alış verişi ile ilgili olabileceği ileri sürülüyorsa da ben aynı kanıda değilim. Benim görüşüm “deri” gününün alışveriş günü olan “bazar” dan bir gün önceki gün olmasından dolayı (bazar günü öncesi, bazar arifesi anlamında) Farsça “der-i bazar” yani “bazar kapısı” olarak isimlendirildiği; sonraları bu Farsça tamlamadaki “bazar” kelimesinin düşmesiyle sadece “deri” adının gün ismi olarak kaldığı şeklindedir. Bor ilçesinde “deri günü” ne verilen “deri pazarı” adının da deri ve dericilikle bir alâkasının olmadığı, “der-i bazar” yani “bazar kapısı” ndan bozma olduğu akla yakındır. Borda asıl pazarın kurulduğu salı gününe ise “ulupazar“ deniyordu. Günümüz Türkçesindeki adı “salı” dır.

Bazar : Alış veriş pazarının kurulduğu gündür. Günümüz Türkçesindeki adı “çarşamba” dır.

Bazıytesi : Pazar ertesi anlamındadır. Pazar kurulan günden bir sonraki gündür.Günümüz Türkçesindeki adı “pazartesi” dir.

Cumayı : Cuma gününün İskilipteki değişik söyleniş şeklidir. Günümüz

Türkçesinde “cuma” şeklinde söylenmektedir.

Cumuytesi : “Cuma ertesi” demek olup İskilip halkı arasındaki söyleniş tarzı olup Şimdi “cumartesi” dediğimiz günün adıdır.

Giravu : İskilipte eskiden cumartesiden sonra gelen güne “giravu” günü deniyordu. Bu isim Anadolunun pek çok yöresinde “gireyi, gireği, girevi, gire” gibi değişik şekillerde “cumartesi” gününden sonra gelen günün adı olarak kullanılmıştır. Aynı güne yani şimdi “pazar” olarak adlandırdığımız güne Ermenicede “giragi”, Yunanca (Rumca) da “kyriake-kiriaki” denilmekte ve Hristiyanlarca kutsal bir gün olarak bilinmektedir. İskilipte mahalli ağızla “giravu” şeklinde telaffuz edilen bu sözün Hristiyanlardan dilimize geçtiği görüşündeyim. Türkiyenin her yerinde olduğu gibi İskilipte de artık “giravu” kelimesi kullanılmamakta onun yerine “pazar” kelimesi kullanılmaktadır. Günümüz Türkiyesinde Kullanılan Gün İsimlerinin Anlamları:

Pazartesi : Pazar (bazar) gününden bir gün sonrası için söylenmekte iken zamanla bütün Türkiyede haftanın ilk gününün adı olmuştur. İskilipte eskiden “düşembe” denilen günün adıdır ve “düşenbe” Farsça ikinci gün demektir.

Salı : Arapça “yevmü salis” üçüncü günden gelmektedir.

Çarşamba : Farsça “çehar-dört”,”şenbih-gün” demektir. Dilimizde “çarşamba” ya dönüşmüştür. Dördüncü gün demektir.

Perşembe : Farsça “penç-beş”, “şenbih-gün” demektir. Dilimizde “perşembe” ye dönüşmüştür. Beşinci gün demektir.

Cuma : Arapça “cem-toplamak” tan Cuma meydana gelmiştir. Haftanın altıncı gününün adıdır.

Cumartesi : “Cuma ertesi” den “cumartesi” ye dönüşmüştür. Haftanın yedinci günüdür.

Pazar : Farsça “bazar” dan dilimize geçmiştir. Bir zamanlar alış-veriş yapılan gün anlamına kullanılırken bugün pazar kurulsun veya kurulmasın cumartesiden sonra gelen günün ismi olmuştur.

Sayfayı Yazdır
Print Friendly / PDF
Sosyal Paylaşım
Google
İsim Soyisim :
E-Mail :
UYARI : Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve tamamı büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır. Ayrıca suç teşkil edecek hakaret içerikli yorumlar hakkında muhatapları tarafından dava açılabilmektedir.
Uyarı
Güvenlik kodu :
Bu habere ilk yorumu siz yapın.
YAZARA AİT DİĞER YAZILAR



Son Yorumlar
Mustafa SANCI
Güzel bir haber; İskilip Eğitim Bölgesinin Değerli Eğitim Yöneticileri 2019-2020 Eğitim Yılımız Şimdiden
Foother
SOSYAL MEDYA
Facebook Twitter RSS Sitemap
"www.iskilipliyiz.com | http://www.iskilipliyiz.com/"   Tum Hakları Saklıdır. © 2018 - 2019