ustbanner rsg

www.iskilipliyiz.com

Video Galeri
Foto Galeri
Web Mobil
Bu yazı 169 kez okundu.
Yazının Tarihi :   28 Eylül 2018 - 01:14:06

ŞEYH MUSLİHİDDİN ATTAR (Çakmak Dede)

Büyüt
Küçült
ŞEYH MUSLİHİDDİN ATTAR (Çakmak

Mursel Sumer

ŞEYH MUSLİHİDDİN ATTAR (Çakmak Dede)

İskilip topraklarında yetişmiş en büyük tarikat büyüklerinden biri olan Şeyh Muslihiddin Attar şehrimizde “Çakmak Dede” olarak bilinir. Mezarı Bahabey Mahallesinde, Müftülük binasının arka tarafında bulunmaktadır.

Şeyh Muslihiddin ile ilgili en geniş bilgiye Evliya Çelebi Seyahatnamesinde rastlamaktayız. Evliya Çelebi Şeyh Muslihiddin Attarı şöyle anlatır: “İlim ve hikmet hazinesi, hilm ve ismette tek, sır küpü (Şeyh Muslihiddin Attar): Bu aziz Akşemseddin Hazretlerinin halifelerindendir. (Şeyh Şamlı Hamza) Karahisar Sahibde gömülü. (Şeyh Abdurrahman Mısrî), (Şeyh İbrahim Tennurî) işte bu dört halife Akşemseddinin mübarek izinleriyle halvete girip ilkin İbrahim Tennurî seccade sahibi olmuştur. Sonra bu İskilipli Muslihiddin tarik öncüsü oldu, sonra Şamlı Hamza ondan Mısırlı Abdürrahim irşada nail olmuşlardır. Bu şeyh İskilipli Muslihiddin kırkbin müride malik, kutupluğa ayak basmış âlimlerdendir. Hâlâ bu İskilip şehri içinde gömülü olup herkes ziyaret eder.”(1)

Akşemseddin Beypazarında iken onun önce müridi, daha sonra da halifesi olan bu dört büyük şeyhden İbrahim Tennurî aynı zamanda İskilipli Şeyh Muhiddin Yavsîyi yetiştiren kişi olup kabri Kayseri dedir.

Hoca Sadeddin Efendinin Tacüt Tevarih adlı eserinde ise kısaca: “Şeyh Muslihüddin. Attar oğlu sanıyla tanınmıştır. Ak Şemseddinin halifelerinden olup İskilipte gömülüdür.” Bilgisine yer verilmiştir. (2)

Şeyh Muslihiddin ve attarlık

Şeyh Muslihiddinin lakabı pek çok yayında “Attar” olarak geçer. Tacüt Tevarih de ise: “Attar oğlu sanıyla tanınmıştır.” denilmektedir. Lakabından da açıkça anlaşıldığı gibi Şeyh Muslihiddin dinî çalışmaları yanında “attarlık” mesleği ile de uğraşmaktadır. Burada attar olarak geçen kelime ile günümüzde kullanılan aktar kelimesi arasında hiçbir anlam farkı yoktur. “Attar (Aktar): Baharat, ot, kök, ev ilaçları, iğne, iplik, tütün, kâğıt gibi ufak tefek şeyler satan kimse” demektir. Attarlar sadece bu maddeleri satmakla kalmaz, şifa veren bitkiler aracılığıyle insanların rahatsızlıklarını gidererek bir çeşit pratik hekimlik de yaparlardı. Öyle anlaşılıyor ki Şeyh Muslihiddin de şifa veren bitkilerden yararlanarak halkın tedavisiyle ilgilenmiş ve bu yüzden kendisine “Attar” lakabı verilmiştir.

Şeyh Muslihiddinin feyz aldığı kişi olan Akşemseddin, derin dinî bilgisi yanında zamanın en iyi tıp bilginlerinden biri olarak da tanınmaktaydı. Bu bilgisini halifelerinden esirgemediği, onlara dinî bilgiler yanında bildiği tıp ilmini de öğreterek insanları tedavi etmelerine vesile olduğu anlaşılıyor. Aksemseddinin halifelerinden İbrahim Tennuri de kendisine başvuran hastaları tedavi ediyordu. Kabızlığı “tandır” yöntemi ile tedavi etmeyi ilk uygulayan kişi odur. Tacüt Tevarihde bu olay şöyle anlatılmaktadır:

“Şeyh Akşemseddinin sağlığında, Kayseride halkı aydınlatmakla görevli iken, ağır bir kabızlığa uğramıştı. Çaresini bulamayınca Şeyhe gidip tedavi ettirmek için yola çıkmıştı. O sıra Karamanoğlu kargaşasının Anadoluyu sardığı günler olmakla Şeyhin bulunduğu yere yani, İskilip yakınlarındaki Evlek köyüne gitmek için Tokat yolundan dolaşmak zorunda kalmıştı. Yolda iken düşünde Şeyhi gördü. Tandır üzerine oturup kendisini terletmesini işaret etti. Uyanınca öyle edip iyice terledi. Bunun üzerine kabızlığı geçerek mülayim hale geldi. Şeyhle buluşunca düşünü ve sonucunu anlattı. Şeyh de bu tedavi yöntemini onayladı. Ondan sonra müridlerinden kim kabız olursa bu yolla tedavi ederdi.”(3)

Şeyh İbrahime Tennurî denilmesinin sebebi kabız illetine tutulan kişileri tandır yöntemiyle tedavi etmesinden kaynaklanmaktadır.

Çakmak Dede

Şeyh Muslihiddin günümüz İskilipinde “Çakmak Dede” olarak bilinmektedir. Şeyhe bu lakabın ne zaman ve niçin verildiği konusunda herhangi bir bilgimiz yoktur. Eğer bu lakap şeyhin hayatta olduğu yıllarda verilmiş olsaydı muhakkak ki tarihî kayıtlarda rastlanırdı. Şeyhin yaşadığı tarihten yaklaşık yüz yıl kadar sonra İskilipe gelmiş olan Evliya Çelebi, “Seyahatnamesi” nde yukarıdaki alıntıda görüleceği gibi Şeyh Muslihittin Attardan bahsetmekte ancak Çakmak Dededen söz etmemektedir. Bu da zaviyeye bu ismin sonradan verildiğinin delilidir. Belki de bu isim çok daha sonraları o makama oturan adını bilmediğimiz bir şahsa aittir. Böyle durumlar tekke ve zaviyelerde zaman zaman olabilmekte zaviyenin adı daha sonra orada hizmet veren meşhur bir âlimden dolayı isim değiştirerek o kişinin adı veya unvanıyla anılabilmektedir. Buna örnek olarak İstanbuldaki Sivasîler Tekkesini gösterebiliriz. Sultan II. Bayezidin Şeyh Muhiddin Yavsî için İstanbul Eyüpde yaptırdığı bu dergâh daha sonra Sivasîler tekkesi olarak adlandırılmıştır.

Şeyh Muslihiddin Attara İskilipte neden Çakmak Dede dendiğini şimdilik bilmiyoruz. Ancak İskilipli din âlimleri ile bu mekânda uzun süre görev yapmış olan ”Tavukçu Hoca” nın öğrencileri arasında konuyu merak ederek araştıran ve birtakım bilgilere ulaşanların olabileceğini tahmin etmekteyiz. Eğer konu ile ilgili bilgisi olan varsa bu bilgi saklanmasın. Ya kendileri yayınlasın, ya da bize göndersin biz yayınlayalım.

Memleketimize hizmet etmiş değerli kişilerin bilinmeyen yönlerini ortaya çıkarmak hemşehrilik görevimizdir.

Notlar:

(1) Evliya Çelebi Seyahatnamesi. Türkçeleştiren: Zuhuri Danışman. C.5, S.129

(2) Hoca Sadeddin Efendi. Tacüt-Tevarih, C.5, S.186

(3) Hoca Sadeddin Efendi. Tacüt-Tevarih, C.5, S. 18

Sayfayı Yazdır
Print Friendly / PDF
Sosyal Paylaşım
Google
İsim Soyisim :
E-Mail :
UYARI : Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve tamamı büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır. Ayrıca suç teşkil edecek hakaret içerikli yorumlar hakkında muhatapları tarafından dava açılabilmektedir.
Uyarı
Güvenlik kodu :
Bu habere ilk yorumu siz yapın.
YAZARA AİT DİĞER YAZILAR



Son Yorumlar
Mustafa Gençtürk
Burası için 2 kez başkanı ziyaret ettim. Sayısız yere başvurdum. Ama nafile. Akpartiliyim.
Foother
SOSYAL MEDYA
Facebook Twitter RSS Sitemap
"www.iskilipliyiz.com | http://www.iskilipliyiz.com/"   Tum Hakları Saklıdır. © 2017 - 2018