üst reklam yufkacı
Sol dikey reklam

www.iskilipliyiz.com

Video Galeri
Foto Galeri
Web Mobil
Bu yazı 782 kez okundu.
Yazının Tarihi :   06 Nisan 2018 - 01:38:48

YAZİĞRAN (YAZIKIRAN) TEPESİ

Büyüt
Küçült
YAZİĞRAN (YAZIKIRAN)

Mursel Sumer

YAZİĞRAN (YAZIKIRAN) TEPESİ

            İskilipin kuzeyindeki mahallelerin bitişiğinden başlayarak Kesikbaş Tepesine kadar devam eden bu ünlü tepenin adı, resmi kayıtlarda “Yazıkıran “ olarak geçer. Halk arasındaki adı ise “Yaziğran”dır. İskilipli eskiden beri tepeyi bu adla bilmekte ve bu adla söylemektedir. Tepenin doğusunda Akçay ve Ulaştepe Mahallesi, Güneyinde Temenne semti, Batısında Çavuş ve Sakarya Mahallesi bulunur.

            Tepe, Temenne semtinin evlerinin hemen bitiminden itibaren oldukça dik bir meyille yükselmeye başlar ve şehir merkezinden yaklaşık yüz metre kadar irtifaya ulaşır. Daha sonra çok az bir eğimle Kesikbaş Tepesine kadar uzanır. Uzunluğu beş yüz metre kadardır.

            Şimdi üzeri çam ağaçlarıyla kaplı ormanlık bir alan olan tepe, çocukluğumuzda üzerinde hiç ağaç olmayan çıplak bir arazi halindeydi. Yamaçlarında sadece- o da seyrek olarak- devedikeni, deve çökerten ve geven gibi dikenli bitkiler yetişirdi. Tepenin Çavuş Mahallesi tarafında bulunan nispeten düzlük mezarlık alanında ise başta akasya olmak üzere değişik ağaç türleri bulunmaktaydı.

 Tepenin Adı Üzerine Düşünceler:

 Tepenin ismi resmî kayıtlarda ”Yazıkıran” olarak geçmekte ise de İskilip halkı bu ismi bir türlü benimseyememiştir. İskilipli, tepenin adına günümüzde bile “Yaziğran” demekte “Yazıkıran” adını kullanmamaktadır.

Her ne kadar Yaziğran kelimesi Yazıkıran kelimesinin halk ağzındaki bozulmuş şekli olarak görülse bile işin aslı öyle değildir. Yazıkıran sözcüğünü tahlil ettiğimiz zaman iki kelimeden oluştuğunu görürüz. Birincisi yazı sözcüğüdür. Türkçe sözlüklerde “yazı” düzlük alan, ova anlamına gelir.  Burada ise bir tepeye ad olmuştur. Tepelik bir yere ova anlamına gelen bir söz nasıl yakıştırılır, anlaşılır gibi değildir. İkinci kelime “kıran” sözcüğüdür. İki kelimeyi birleştirdiğimiz zaman yazıkıranın anlamı ovakıran gibi bir şey olur ki, burada da başka bir gariplik vardır. Zaten vatandaş bu anlamsızlıktan ve bu gariplikten dolayı tepeye analarından, babalarından duydukları gibi Yaziğran demekte ve resmî adı olan Yazıkıran ismini bir türlü kabullenememektedir.

Yaziğran kelimesinin gerçek anlamına ve nereden geldiğine gelince; bunu şimdilik bilmiyoruz. Ancak Osmanlı arşiv vesikaları arasında kelimenin asıl şeklinin bulunabileceğini sanıyorum. İskiliple ilgili Osmanlı arşiv kayıtları yeni harflerle basılıp yayınlanırsa şehrimiz ve çevresinde manasını bilmediğimiz bunun gibi daha pek çok yer isminin anlamı açıklanabilecektir.

            Gülbaba Mezarlığı:

            İskilipin en eski mezarlığıdır. Yaziğran Tepesinin batıya bakan eteklerinde yer alır. Tarihi Selçuklulara kadar uzanır. Mezar taşlarından bir kısmı üzerinde bulunan yazı karakterleri bunların Selçuklu devrinden kalma olduğu izlenimini vermektedir. Mezarlığın ismini aldığı Gülbaba da burada yatmaktadır. Gülbabanın Selçuklu Devletinin son zamanlarına yakın bir tarihte Horasandan Anadoluya gelen Horasan Erenlerinden muhterem bir kişi olduğunu sanıyoruz.

            Yaziğran Tepesinde Yapılan Mahalle Döğüşleri:

            Çocukluk yıllarımızda ilkbahar, sonbahar ve kış aylarında hemen hemen her hafta sonu tepe üzerinde mahalle döğüşleri olurdu. Tepenin doğusunda bulunan Ulaştepe ve Tabakhane Mahallesinin gençleri ile -bunlara bazen Temenne Mahallesi gençleri de katılırdı-; batısında bulunan Çavuş, Sakarya ve o civara yakın mahallelerin gençleri arasında taşlı, sopalı acımasız döğüşler yapılırdı. Bu döğüşlere zaman zaman emniyet güçleri müdahale ederek önlemek isterlerse de fazla yararı olmazdı. Bu döğüşler gençler arasında spor karşılaşması gibi görülürdü. Döğüş, yapıldığı günde ve yapıldığı yerde kalır, bir gün önce Yaziğran Tepesinde kıyasıya kavga edip birbirinin kafasını, gözünü yaranlar, ertesi gün hiçbir şey olmamış gibi bir araya gelebilir ve sanki spor müsabakası yapmışçasına döğüşün yorumunu yaparlardı. Orman idaresinin tepeyi ağaçlandırmasından sonra İskilipin bu ilginç geleneği de tarihe karıştı.

            Yaziğran Tepesi şehrimizi çevreleyen tepelerin en küçüklerinden biri olmakla birlikte eteklerinde bulunan tarihî Gülbaba Mezarlığı ve üzerinde yapılan mahalle döğüşleriyle İskilip kültürüne damga vurmuş en ünlü tepelerimizden biridir.

NOT:    1-Bildiğim kadarıyla İskilip tepelerinde yapılan mahalle döğüşleriyle  ilgili iki güzel yazı vardır. Bunlardan birincisi www.iskilipinsesi.com da çıkan, “Geçmişte Kalan Mahalle Döğüşleri” başlıklı yazı olup Mustafa Biçer tarafından yazılmıştır. Diğeri Hasan Ali Kalayoğlunun www.iskilipliyiz.com da yayınlanan “Hoyduraaaa” başlıklı yazısıdır.

           

Sayfayı Yazdır
Print Friendly / PDF
Sosyal Paylaşım
Google
İsim Soyisim :
E-Mail :
UYARI : Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve tamamı büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır. Ayrıca suç teşkil edecek hakaret içerikli yorumlar hakkında muhatapları tarafından dava açılabilmektedir.
Uyarı
Güvenlik kodu :
Hasan Ali Kalayoğlu
 
Yazı için teşekkürler Mürsel Bey. “Yazıkıran-Yaziğran” sözcüğü ile ilgili aklıma şu geldi: Acaba “Yazıkıran” birleşik sözcüğündeki “kıran” bölümü “bitiren, sona erdiren” anlamında eklenmiş olamaz mı? Sözcük olarak da böylece “yazının yani ovanın bittiği yer” anlamı çıkar ki tepe için de yerinde bir anlam taşır. Bilmem uygun mudur?
YAZARA AİT DİĞER YAZILAR



Son Yorumlar
Hasan Ali Kalayoğlu
Yazı için teşekkürler Mürsel Bey. “Yazıkıran-Yaziğran” sözcüğü ile ilgili aklıma şu geldi: Acaba
Foother
SOSYAL MEDYA
Facebook Twitter RSS Sitemap
"www.iskilipliyiz.com | http://www.iskilipliyiz.com/"   Tum Hakları Saklıdır. © 2017 - 2018